หัวข้อเก่า : เรื่องน่ารู้
Go to :
 

 

ยาต้านการอักเสบกลุ่มยับยั้งเอ็นซัยม์ คอกส์ 2
 
ศาสตราจารย์ นายแพทย์ สารเนตร์ ไวคกุล
ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์และกายภาพบำบัดคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
 

ยาต้านการอักเสบเป็นยาที่ใช้บ่อยในผู้ป่วยโรคข้อ โดยเฉพาะโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์และข้อเสื่อม
ยากลุ่มนี้สามารถลดอาการปวดหลังผ่าตัดและการบาดเจ็บได้ดี จึงมีการใช้ยากลุ่มนี้กันอย่างแพร่หลาย
ยาออกฤทธิ์โดยยับยั้งการสร้างสารโพรตาแกรนดินจากการทำงานของเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส
สารโพรตาแกรนดินเป็นสารสำคัญในกระบวนการอักเสบและสามารถลดระดับการต้านทานต่อาการ
กระตุ้นที่ปลายประสาท ทำให้ปลายประสาทรับความรู้สึกปวดทำงานได้เร็วขึ้น มีผลทำให้ผู้ป่วยมีความ
ปวดจากการกระตุ้นที่ไม่รุนแรง เอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนสที่สำคัญมี 2 รูปแบบคือ เอ็นซัยม์ ไซโคร
ออกซิจิเนส 1 หรือ COX I และ เอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส 2 หรือ COX II
โดยเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส 1 ทำหน้าที่ในการดำรงความปกติในการทำงานของร่างกาย
(homeostasis) ส่วนเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส 2 เกิดจากการกระตุ้นเมื่อมีสิ่งเร้าที่รุนแรงและ
อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อเซล เนื้อเยื่อหรือร่างกาย

ยาในกลุ่มนี้แบ่งออกตามกลไกการยับยั้งเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส ออกเป็น 3 กลุ่มคือ

1. ยากลุ่มที่สามารถยับยั้งเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนสทั้ง ชนิดที่ 1 และ 2 ได้เท่าๆกัน ได้แก่ยาที่มีมา
แต่เดิมเช่น แอสไพริน อินโดเมทาซิน ไอบรูโปรเฟน นาพลอกซินและไพรอกซิแกรม
2. ยากลุ่มที่สามารถยับยั้งเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส ชนิดที่ 2 ได้ดีกว่า 1 ซึ่งยากลุ่มนี้มีฤทธิ์ข้างเคียง
ต่อทางเดินอาหารน้อยกว่ากลุ่มแรก
3. ยากลุ่มที่สามารถยับยั้งเอ็นซัยม์ ไซโครออกซิจิเนส ชนิดที่ 2 ได้ดีกว่า 1 มากเกือบไม่ยับยั้ง เอ็นซัยม์
ไซโครออกซิจิเนส ชนิดที่ 1 เลย ยากลุ่มนี้มีผลต่อ การทำหน้าที่ในการดำรงความปกติของเซลต่างๆ
ในการทำงานต่างๆให้แก่ร่างกาย โดยเฉพาะอย่างรบกวน
ทางเดินอาหารน้อยกว่ากลุ่มแรกมาก เรียกยากลุ่มนี้ว่า ยาต้านการอักเสบกลุ่มยับยั้งเอ็นซัยม์ คอกส์
2 ได้แก่ยากลุ่ม คอกส์ซิบส์ การศึกษาในปัจจุบันบ่งชี้ว่า การใช้ยานี้ทำให้อุบัติการณ์การเกิด
แผลในทางเดินอาหารและอาการรบกวนทางเดินอาหารในผู้ป่วยน้อยกว่ายากลุ่มอื่นรบกวนการ
ทำงานของเกร็ดเลือดและการทำงานของไตน้อยกว่างยากลุ่มอื่น

ยาต้านการอักเสบกลุ่มยับยั้งเอ็นซัยม์ คอกส์ 2 มีข้อดีกว่ายาต้านการอักเสบกลุ่มอื่นในด้านที่สามารถ
ใช้ในผู้ป่วยที่มีโรคกรดไหลย้อน ผู้ป่วยที่มีแผลหรือมีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นและส่วนปลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งแผลในกระเพาะอาหาร ยานี้รบกวนการทำงานของไตน้อย ไม่กดการทำงานของ
เกร็ดเลือดสามารถให้ยาในระยะก่อนและระหว่างการผ่าตัดได้ รวมทั้งสามารถให้ยานี้ในผู้ป่วยที่ต้อง
ได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือดได้ การออกฤทธิ์ของยานั้นเร็วและมีประสิทธิภาพในการควบคุม
อาการปวดได้ดีพอๆกับยาต้านการอักเสบกลุ่มอื่น แต่ยากลุ่มนี้ไม่ควรให้ในผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้ยากลุ่ม
ซัลฟาไดอะซีน เนื่องจากมีโอกาสเสี่ยงแพ้ยา ซึ่งมักเกิดผื่นผิวหนังอักเสบในผู้ป่วยที่มีปัญหาโรคหลอดเลือด
เลี้ยงหัวใจและหลอดเลือดเลี้ยงสมอง ควรหลีกเลี่ยงการให้ยากลุ่มนี้ ยาที่มีใช้ในปัจจุบันได้แก่ ซีลีคอกส์ซิบ
อีโตริคอกส์ซิบและพารีคอกส์ซิบ สำหรับยาซีลีคอกส์ซิบ และอีโตริคอกส์ซิบเป็นยาชนิดรับประทานวันละ
1 ถึง 2 ครั้ง ตามขนาดของยาและนำหนักตัวของผู้ป่วย ส่วนยาพารีคอกส์ซิบเป็นยาฉีดใช้ระงับปวด
ระหว่างผ่าตัดโดยรวมแล้วยากลุ่มนี้มีประโยชน์ในผู้ป่วยโรคข้ออักเสบทั้งเฉียบพลันและเรื้อรังที่มีปัญหา
แผล หรือเลือดออกในทางเดินอาหาร ภายใต้การดูแลของแพทย์