มาถนอมข้อเข่าเทียมกันเถอะ

พ.ญ. สุขจันทร์ พงษ์ประไพม
โรงพยาบาลวิชัยยุทธ
        ปัจจุบันผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมขั้นรุนแรง ได้รับการผ่าตัดใส่ข้อเข่าเทียมกันมากขึ้น ทั้งนี้เพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย เนื่องจากผู้ป่วยเหล่านี้มักประสบปัญหากับความเจ็บปวด เดินลำบาก และมีความบกพร่องของการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน

         อายุการใช้งานของข้อเข่าเทียมอยู่ระหว่าง 10-15 ปี ขึ้นอยู่กับการใช้งานของข้อเข่าเทียม จึงมีความจำเป็นที่ผู้ป่วยควรทราบถึงข้อปฏิบัติต่างๆ เพื่อป้องกันไม่ให้ข้อเข่าเทียมสึกหรอเร็วก่อนกำหนด อันได้แก่

         1. การออกกำลังกายและเล่นกีฬา
         2. การใช้อริยบทในชีวิตประจำวัน
         3. การจัดสิ่งแวดล้อมภายในบ้าน
         4. การเฝ้าระวังปัญหาแทรกซ้อนของการใส่ข้อเข่าเทียม
         5. การควบคุมน้ำหนักตัว


        1.การออกกำลังกายและเล่นกีฬา

        หลังผ่าตัดใส่ข้อเข่าเทียม แพทย์จะแนะนำการบริหารกล้ามเนื้อแขนขา โดยเฉพาะกล้ามเนื้อรอบๆข้อเข่า ฝึกการลุกนั่งยืน การทรงตัว และการเดินด้วยเครื่องช่วยเดิน หลังการผ่าตัด 6-12 สัปดาห์ ผู้ป่วยมักเดินได้เองโดยปราศจากเครื่องช่วยเดิน เว้นเสียแต่ว่าผู้ป่วยที่มีปัญหาด้านการทรงตัวบกพร่อง ก็มีความจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยเดินต่อไป

        หลังการผ่าตัด 3 เดือนไปแล้วผู้ป่วยสามารถออกกำลังกายเบาๆได้ เช่น เดินเร็ว ขี่จักรยาน ว่ายน้ำ รำมวยจีน และเมื่อผ่านพ้นไป 6 เดือนหลังการผ่าตัด ผู้ที่ชื่นชอบลีลาศ กอล์ฟ ปิงปอง เต้นแอโรบิกชนิดโลว์อิมแพคก็สามารถกระทำได้ ทั้งนี้ทั้งนั้นควรปรึกษาแพทย์ผ่าตัดจะดีที่สุด

         ควรหลีกเลี่ยงกีฬาที่มีการกระโดด บิดหมุนตัวหรือขา และกีฬาที่มีการปะทะกัน เช่น เทนนิส แบดมินตัน สควอช บาสเก็ตบอล เป็นต้น

         2.การใช้อริยบทในชีวิตประจำวัน

         อริยบทในชีวิตประจำวันที่ผู้ป่วยควรหลีกเลี่ยงได้แก่ การนั่งยองๆ นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ นั่งไขว้ขาหรือไขว่ห้าง คุกเข่า วิ่ง กระโดด หลีกเลี่ยงการใช้หมอนรองใต้เข่าขณะนอน หลีกเลี่ยงการขึ้นลงบันไดเกินกว่า 30 ขั้น หลีกเลี่ยงการบิดหมุนเข่าไม่ว่ากรณีใดๆ

        ผู้ป่วยสามารถมีเพศสัมพันธ์ได้หลังการผ่าตัด 3 เดือนไปแล้ว แต่ควรหลีกเลี่ยงในท่าคุกเข่า บิดเข่า หรืองอเข่าเกินกว่า 90 องศา

       3.การจัดสิ่งแวดล้อมภายในบ้าน

        ภายในห้องน้ำควรใช้วัสดุกันลื่น มีราวจับ และจัดเก้าอี้สำหรับนั่งอาบน้ำ หลีกเลี่ยงการลงไปอาบในอ่างอาบน้ำ เพราะอาจลื่นล้มได้ง่าย

       บริเวณบ้านควรจัดให้โล่ง สว่าง ไม่มีสิ่งกีดขวางบนทางเดิน เพื่อกันการสะดุดล้มลง ถ้าจำเป็นต้องขึ้นลงบันได ควรมีราวจับทั้ง 2 ด้านของบันได

         4. การเฝ้าระวังปัญหาแทรกซ้อนของการใส่ข้อเข่าเทียม

         ควรปรึกษาแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการดังนี้ คือ ไข้เกินกว่า 38 องศาเซลเซียส ปวดบวมแดงร้อนบริเวณข้อเข่าเทียม ปวดน่องมากจนเดินไม่ได้ มีความรู้สึกว่าข้อเข่าหลวม หรือขาบิดผิดปกติ

         5.การควบคุมน้ำหนักตัว

         ผู้ป่วยที่มีน้ำหนักตัวเกินหรืออ้วนมาก ควรได้รับการลดน้ำหนักหรือควบคุมน้ำหนักตัว ไม่ให้อ้วนจนเกินไป เพราะจะทำให้ข้อเข่าเทียมสึกหรอเร็วกว่ากำหนดได้

        เกร็ดเล็กเกร็ดน้อยเหล่านี้คงเป็นประโยชน์แก่ผู้ป่วยที่ใส่ข้อเข่าเทียมได้บ้าง ถนอมไว้นะคะ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี


หัวข้อเก่า : โรคข้อวันนี้

Go to :